"Dikke benen" zijn vaak het eerste teken van vaatlijden, nog voor er spataders of andere symptomen zichtbaar zijn. Ook een stekend, jeukend of kriebelend gevoel in de benen is een aanwijzing dat er een vaataandoening is of dreigt te ontstaan.

Als u elke avond gezwollen benen hebt, los van wat u die dag hebt gedaan, of als u na een langere reis gezwollen enkels hebt, is de kans groot dat uw vaten al zijn aangetast. Bij zichtbare zwellingen hebt u al oppervlakkige spataders.

Zwellingen en een gespannen gevoel, een doffe pijn, zoals bij spierpijn, een overgevoelige, te warme huid en eventueel een blauwe verkleuring van de huid kunnen ook tekenen van vaatafsluiting (trombose) zijn. Vooral als u deze tekenen opmerkt na een lange vliegreis, autorit of bedlegerigheid, moet u direct uw huisarts raadplegen. Het risico dat er een bloedstolsel losraakt en een fatale embolie veroorzaakt is het grootste in de eerste drie tot vijf dagen!

Als de zwelling 's nachts of na een paar dagen bedrust verdwijnt en dan lang niet weer terugkomt, kan het ook om lymfoedeem gaan. Lymfoedeem kan optreden in de armen en benen, in sommige gevallen ook in andere lichaamsdelen, zonder duidelijke oorzaak, of als gevolg van bestraling, ontsteking, letsel of een tumor. Vaak is slechts één been of arm getroffen.

In 80% van de gevallen is lymfoedeem te herkennen met een eenvoudige test. Als het niet lukt om de huid tussen de vingers of tenen van het betreffende ledemaat op te tillen, omdat het weefsel gezwollen is, is dat wat we in de geneeskunde een positieve proef van Stemmer noemen. De kans is dan groot dat er sprake is van lymfoedeem.

Ook als de natuurlijke huidplooien dieper worden, vooral tussen de tenen of vingers, en als de voet- of handrug en de knie gezwollen zijn, wijst dat op lymfoedeem.

Omdat zowel vaatlijden als lymfoedeem niet vanzelf verdwijnen moet u bij de genoemde tekenen contact opnemen met uw huisarts of een specialist (fleboloog, angioloog of huidarts). Bij lymfoedeem kunnen aanvullende lymfedrainage en andere maatregelen ontstuwend werken. Na afloop van de vochtafvoerfase moet het resultaat behouden blijven met behulp van therapeutisch elastische kousen. Dat kan met vlakgebreide steunkousen, die de bandages vervangen.